Wie ben ik? Kan deze existentiële vraag je helpen als je aan jezelf twijfelt?

Als je even niet lekker in je vel zit en alles lijkt tegen te werken, is het logisch dat je je afvraagt: wie ben ik? Door diverse geloofsovertuigingen en filosofieën zijn we geconditioneerd om te geloven dat als je jezelf kent, je dan het ultieme doel van het leven doorziet en je vanaf dat moment altijd gelukkig en in balans zult zijn. Maar is dat wel zo? Mindfulness-expert Marisa Garau houdt deze opvatting voor je tegen het licht en geeft bovendien een handig stappenplan om meer uit je existentiële crisis te halen.

Wie ben ik? Ik heb het me vaak afgevraagd toen ik nog heel stoer mijn eigen reclamebureau in Amsterdam runde, maar me tegelijkertijd altijd gespannen, angstig en gefrustreerd voelde. Ik kocht een bibliotheek aan boeken die me stuk voor stuk de route naar het antwoord zouden wijzen… maar nooit bereikte ik dé oplossing die mijn gestreste denken voor eens en altijd op orde zou brengen. Ik bleef versnipperd en depressief. Pas toen ik mindfulness leerde toe te passen, veranderde mijn houding en begon ik weer van het leven te genieten, zonder stress en zonder dat eeuwige gepieker.

Het pad naar zelfkennis
Als jij in deze fase van je leven ook aan jezelf twijfelt en eraan toe bent om een nieuwe weg in de slaan, dan zul je je zeker afvragen wie je nu eigenlijk bent. Alhoewel het een logische vraag lijkt, is het niet de juiste vraag om jezelf te stellen. Ik zal je uitleggen waarom de wie-ben-ik-vraag je feitelijk niet naar het pad naar zelfkennis en zelfontplooiing kan wijzen.

Te grote tanden
Kijk eens terug in de tijd. Toen je geboren werd, was je een roze, wollige baby die in een wieg paste. Daarna groeide je als kool en liep je jarenlang rond met veel te grote tanden in een veel te klein gezicht. 🙂 Toen kwam je in de pubertijd en veranderde je rap in een jong-volwassene, met jong-volwassene frustraties, verlangens en idealen. En nu heb je een baan, een hypotheek, een auto en misschien zelfs een gezin, en vraag je je vertwijfeld af: Is dit het nu?

Je bent nooit ‘af’
Het feit dat je in al die verschillende fasen van je leven zelf ook heel verschillend was, geeft aan dat je nooit ‘af’ bent. Want groeien en veranderen stopt nooit. Je lichaam en je brein groeien tot rond je 25ste, daarna begint het veranderproces van veroudering in te zetten; je bouwt elke dag meer levenservaring op waardoor je emotionele intelligentie groeit; en door alles wat je meemaakt ontwikkel je continue nieuwe visies en inzichten. Je hebt het misschien niet altijd door, maar op al die subtiele en niet zo zichtbare niveaus ben je voortdurend aan het veranderen.

Statisch
De wie-ben-ik-vraag suggereert echter dat je een statische entiteit bent en kan alleen maar antwoord geven op jouw staat nu. En ja, je hebt nu, op dit moment, inderdaad een bepaalde verschijningsvorm. Je hebt bepaalde opvattingen. Je hebt bepaalde voorkeuren en afkeuren. Maar is dat dan wie je werkelijk bent?

Niet één-dimensionaal
Bovendien vervul je tijdens je leven allerlei rollen. Voor je ouders ben je het kind. Voor je kinderen ben je de ouder. Op je werk ben je een werknemer en een collega. Voor je klanten ben je een toeleverancier. Op je sportclub ben je een teamgenoot. Voor de mensen in je straat ben je een goede buur. En voor je hond ben je alles. 🙂

Ook je karakter is niet één-dimensionaal. Je kunt easy-going zijn in het gezelschap van je vrienden, maar kortaf en koppig als je aan het werk bent. Je bent enorm lief voor je partner, maar je verandert in een tijger als je onrecht ziet. Je houdt van de nieuwste mode, maar duikt net zo makkelijk een tweedehands-kledingzaak in.

Je hebt, kortom, vele verschillende dimensies omdat je een heel scala aan verlangens, ideeën en kwaliteiten in je verenigt. Dus hoe kun je een afdoende antwoord vinden als de vraag één-dimensionaal is?

Stel de juiste vraag
Als je op dit moment vastgelopen bent en zoekt naar je echte levensvervulling, dan is er een betere vraag die je jezelf kunt stellen:

Wie wil ik zijn?

Deze vraag kijkt naar de toekomst, en dat is precies wat je wilt. Waarom zou je willen weten wie je op dit moment bent, terwijl je leven op dit moment niet lekker loopt? Degene die je op dit moment bent… heeft je blijkbaar met deze niet-zo-rooskleurige situatie opgezadeld. Misschien ben je een pleaser, laat je makkelijk over je heen lopen, of zit je vast in stokoude overtuigingen en stoot je mensen van je af. Hoe dan ook, het is je ik van dit moment die je in de problemen heeft gebracht en toe is aan een totale make-over.

Zelfontdekking
Verlies je dus liever niet in de vraag wie je nu bent… maar besteed je energie daarentegen aan een veel interessanter en waardevoller vraagstuk: wie wil ik zijn? Om het complexe proces van zelfontdekking in fasen aan te kunnen gaan, heb ik een handig stappen-plan ontwikkeld dat je gids voor de komende tijd zal zijn.

Stap 1: Wat wil je niet meer?
Schrijf in de komende weken op wat je allemaal niet meer wilt zijn. Misschien wil je niet meer zo gehaast zijn. Misschien wil je niet meer zo ongeduldig zijn. Of niet meer wakkerliggen van de zorgen. Het is heel belangrijk om duidelijk voor ogen te hebben wat je niet meer wilt. Schaam je niet voor je zogenaamde tekortkomingen. Accepteer het maar zoals het is. Maar kijk deze lastige eigenschappen eerlijk in het gezicht, en denk eens na waarom je je eigenlijk vasthoudt aan eigenschappen die je niet langer meer dienen.

Stap 2: Wat wil je wel?
Na de niet-fase ga je over naar de wél-fase. Wie wil je wél zijn? Welke eigenschappen zou je graag wél willen hebben? Welke karaktertrekken bewonder je in anderen? Waarom wil je die in jezelf cultiveren? Wat zullen deze goede eigenschappen je brengen?

Stap 3: Hoe reageert je ideale ik?
Nu je de balans hebt opgemaakt, ga je bewust dagdromen over je nieuwe ik. Schrijf een aantal situaties op uit je dagelijks leven die je stress geven. Schrijf op hoe je er nu op reageert, en schrijf dan op hoe je erop zou willen reageren. Als nu de printer vastloopt, geef je het rotding misschien een flinke schop of zak je huilend in elkaar. Maar liever zou je geen emotionele meltdown ervaren, en met een helder hoofd de technische dienst bellen om het probleem snel op te lossen. Bouw een lijst op van al die grote en kleine tegenslagen, je huidige reacties en de reacties die je zou willen hebben.

Stap 4: Hoe ziet je ideale leven eruit?
Ook ga je vrij fantaseren over je nieuwe leven. Dat doe je door heel gedetailleerd een dag uit je ideale leven te omschrijven. Je beschrijf het land waar je woont, de stad of het dorp, het strand of het bos. Woon je in een luxueus huis of in een eenvoudige hut? Beschrijf de ochtend, de middag en de avond. Wat eet je? Welke kleding draag je? Hoe houd je jezelf bezig? Welke taken voer je uit? Heb je een baan of doe je vrijwilligerswerk? Werk je met volwassen, kinderen of dieren? Ga je naar kantoor, werk je thuis of werk je in de buitenlucht? Wat doe je in je vrije tijd? Hoe breng je je avonden door? Met wat voor soort inspirerende mensen ga je om?

Hoe meer detail je in je aantekeningen kunt brengen, hoe beter het is. Want met details zie je scherper wat je wilt. En dan is het een stuk makkelijker om kansen te herkennen die je de weg naar je ideale leven zullen wijzen.

Bewust fantaseren
Een nieuw, beter, aantrekkelijker leven komt niet zomaar op je pad. Je moet er bewust aan werken, elke dag een beetje. Bewust dagdromen, bewust je mind voeden met inspirerende foto’s en verhalen, bewust de kansen op verandering zien die zich aan je voordoen, bewust die mensen herkennen die jou verder kunnen helpen. Je fantasieën helpen je om je denken vruchtbaar te maken, zodat daadwerkelijke verbeteringen kunnen ontkiemen, groeien en bloeien.

Een laatste tip
Dit zelfonderzoek is een belangrijke fase in je groeiproces. Gun jezelf daar tijd voor. Er is geen haast, je neemt gewoon alle tijd die je nodig hebt. Je hoeft er ook niets mee te presteren. Je doet het alleen voor jezelf, en heb alleen aan jezelf verantwoording af te leggen. Werk eraan als het goed voelt, laat het rusten als het even niet wil lukken. Wees geduldig met jezelf. Je zult zien dat dat het beste resultaat geeft.

Lees meer mindfulness-inzichten over de vraag Wie ben ik? in Marisa’s verdiepingsartikel.
Bijdrage: Marisa Garau