Veganisme is meer dan een dieet; het is een levensstijl die gebaseerd is op het vermijden van alle vormen van exploitatie van en wreedheid tegen dieren, of het nu gaat om voeding, kleding of andere producten. Een belangrijke stap in deze levensstijl is het uitsluiten van dierlijke producten in je voeding. Maar wat betekent dat concreet? Wat mag je als veganist precies niet eten?
Dierlijke producten die uitgesloten zijn
De basisregel is simpel: alle voedingsmiddelen die afkomstig zijn van dieren worden vermeden. Dit geldt niet alleen voor het voor de hand liggende vlees en vis, maar ook voor producten waarvan veel mensen niet meteen verwachten dat ze dierlijk zijn.
Vlees en gevogelte
Alle soorten vlees zijn uitgesloten in een veganistisch dieet. Dit omvat onder andere:
- Rundvlees
- Varkensvlees
- Kip
- Kalkoen
- Wild, zoals hert of fazant
- Lam en schaap
Vis en zeevruchten
Ook alle soorten vis en zeevruchten vallen buiten een veganistisch eetpatroon:
- Zalm, tonijn, kabeljauw
- Garnalen, mosselen, krab
- Inktvis, oesters, kreeft
Hoewel sommige mensen zich pescotarisch noemen en wel vis eten, past dit niet binnen veganisme.
Zuivelproducten
Melk en melkproducten zijn afkomstig van dieren en worden daarom vermeden:
- Koemelk, geitenmelk, schapenmelk
- Kaas (tenzij plantaardig)
- Yoghurt, kwark
- Slagroom, koffiemelk
- Boter en melkchocolade
Eieren
Ook eieren zijn uitgesloten, zelfs biologische of vrije-uitloop-eieren. Dit omvat ook:
- Gebakken of gekookte eieren
- Eieren verwerkt in producten zoals cake, koekjes of pasta
- Eierpoeder
Honing
Honing wordt geproduceerd door bijen en is dus van dierlijke oorsprong. Ook producten als propolis, koninginnengelei en bijenwas worden vermeden.
Verborgen dierlijke ingrediënten
Niet altijd is duidelijk of een product dierlijke ingrediënten bevat. Hieronder een overzicht van veelgebruikte maar minder bekende dierlijke toevoegingen.
Gelatine
Een bindmiddel gemaakt van het collageen in huid, botten en kraakbeen van dieren. Wordt vaak gebruikt in:
- Snoep (winegums, marshmallows)
- Toetjes
- Puddings
Dierlijk stremsel
Wordt vaak gebruikt bij het maken van traditionele kazen. Er zijn plantaardige alternatieven, maar deze zijn niet altijd standaard.
Wei en caseïne
Bijproducten van melk die voorkomen in sportvoeding, proteïne, repen, koekjes en sommige sauzen.
Schellak en karmijn
- Schellak (E904): wordt geproduceerd door luizen en gebruikt als glansmiddel op fruit, snoep en medicijnen.
- Karmijn (E120): rode kleurstof afkomstig van geplette schildluizen. Zit vaak in frisdranken, snoep en make-up.
Andere E-nummers van dierlijke oorsprong
Let op deze E-nummers:
- E441: gelatine
- E542: beendermeel
- E901: bijenwas
- E913: lanoline (vet uit schapenwol)
Twijfelgevallen: altijd etiket lezen
Sommige producten lijken plantaardig, maar bevatten vaak toch dierlijke sporen:
Brood
Brood kan melk, boter of eieren bevatten. Let ook op honing of dierlijke vetten in broodverbeteraars.
Chips en snacks
Veel chips worden op smaak gebracht met melkpoeder, kaasaroma of vleesextract.
Pasta
Verse pasta bevat vaak ei. Gedroogde pasta is meestal veilig, maar check het etiket.
Wijn en bier
Sommige alcoholische dranken worden geklaard met dierlijke producten zoals vislijm (isinglass), gelatine of eiwit. Vegan gecertificeerde varianten zijn beschikbaar.
Suiker
In sommige landen wordt witte suiker gefilterd met beendermeel. In Nederland is dit minder gebruikelijk, maar let op producten van internationale merken.
Waarom vermijden veganisten deze producten?
De motivatie om deze producten te vermijden kan verschillen, maar draait vaak om:
- Dierenrechten: het vermijden van dierenleed
- Milieu: dierlijke landbouw draagt bij aan klimaatverandering
- Gezondheid: plantaardige voeding wordt vaak als gezonder ervaren
Wat kun je wél eten?
Gelukkig is er een enorme variatie aan plantaardige alternatieven beschikbaar:
- Groenten, fruit, peulvruchten
- Noten, zaden, granen
- Plantaardige melk (havermelk, sojamelk, amandelmelk)
- Vleesvervangers (tempeh, tofu, seitan)
- Vegan kazen, yoghurt en boter
- Eivervangers op basis van kikkererwtenmeel of lijnzaad
Veganisme wordt steeds toegankelijker, mede dankzij betere etikettering en een groeiend aanbod in supermarkten en restaurants.
Lees het inspirerende e-book Balans is het recept van Ellen Hoog.
