Een subtiel verlies van vitaliteit wordt vaak toegeschreven aan stress, leeftijd of hormoonschommelingen. Toch speelt een minder besproken hormoon regelmatig een grotere rol dan gedacht: testosteron. Niet alleen bij mannen, maar juist ook bij vrouwen beïnvloedt dit hormoon energie, libido, spierkracht, cognitie en emotioneel evenwicht.
Wat testosteron doet in het vrouwenlichaam
Hoewel vrouwen gemiddeld tien keer minder testosteron aanmaken dan mannen, is het effect ervan allerminst gering. Het hormoon is essentieel voor:
- spieropbouw en kracht
- botdichtheid en metabolisme
- cognitieve scherpte en motivatie
- seksueel verlangen en responsiviteit
- algemene levensenergie en zin om te ondernemen
Testosteron wordt bij vrouwen voor ongeveer de helft geproduceerd door de eierstokken en voor de andere helft door de bijnieren. De hoeveelheid begint al vanaf het 25e levensjaar langzaam te dalen – en rond de menopauze versnelt dit proces zichtbaar.
Signalen dat testosteron mogelijk te laag is
Niet ieder symptoom is meteen een teken van tekort; hormonale patronen overlappen vaak. Toch ontstaat een herkenbaar cluster dat bij veel vrouwen overeenkomt.
1. Verminderd libido dat niet door mentale factoren verklaard wordt
Een van de meest onderzochte effecten van testosteron bij vrouwen is het stimuleren van seksueel verlangen. Een aanhoudend laag libido – zelfs wanneer er geen relationele stress, angst of uitputting speelt – kan wijzen op een dalende testosteronspiegel.
2. Afname van spiermassa en kracht ondanks beweging
Wanneer krachttraining nauwelijks vooruitgang oplevert of het lichaam sneller vet vasthoudt, kan een lage androgeenspiegel meespelen. Testosteron beïnvloedt zowel spierproteïnesynthese als spierherstel.
3. Onverklaarbare vermoeidheid en minder mentale drive
Veel vrouwen beschrijven dit als een verlies van “innerlijke vonk”. Wetenschappelijke literatuur toont dat testosteron bijdraagt aan motivatie, daadkracht en concentratie. Een tekort vertaalt zich in sneller opgeven, minder initiatief en mentale mist.
4. Pijn bij seksuele opwinding of minder gevoeligheid
Androgenen spelen een rol in de gevoeligheid van het genitale weefsel. Minder responsiviteit of discomfort kan een hormonale oorsprong hebben.
5. Somberheid en prikkelbaarheid
Hoewel testosteron géén antidepressivum is, beïnvloedt het wel neurotransmitters zoals dopamine. Een lage spiegel kan het emotionele evenwicht verstoren.
Wanneer is suppletie zinvol?
Medische richtlijnen benadrukken dat testosteronsuppletie voor vrouwen uitsluitend overwogen wordt wanneer klinische symptomen samengaan met een gemeten laag testosteron en andere oorzaken zijn uitgesloten.
Evidence-based indicatie: Hypoactive Sexual Desire Disorder (HSDD)
Volgens de internationale consensus (The Global Consensus Position Statement on the Use of Testosterone Therapy for Women, 2019) is HSDD bij postmenopauzale vrouwen de enige bewezen indicatie waarbij testosteronsuppletie aantoonbaar effectief en veilig is wanneer correct gedoseerd.
HSDD wordt gekenmerkt door:
- persisterend verminderd seksueel verlangen
- persoonlijke last of frustratie
- niet verklaard door stress, medicatie, relatieproblemen of depressie
Bij deze groep laat onderzoek een significante verbetering zien in verlangen, opwinding, tevredenheid en seksueel functioneren.
Mogelijke aanvullende situaties
Hoewel minder hard bewezen, beschrijven artsen en vrouwen zelf regelmatig verbetering bij:
- extreme vermoeidheid die niet past bij leefstijl of schildklierwaarden
- verlies van spierkracht ondanks training
- verminderd cognitief uithoudingsvermogen
Deze toepassingen zijn off-label en vereisen zorgvuldige begeleiding.
Hoe wordt testosteron gemeten?
Een accurate meting is essentieel.
Betrouwbare methode
- Vaststellen van totaal testosteron via vroege-ochtend bloedafname
- Berekening van vrij testosteron, beïnvloed door SHBG (sex hormone-binding globulin)
- Gebruik van LC-MS/MS voor de meest nauwkeurige bepaling bij vrouwen
Waarden
Er bestaat geen uniforme wereldwijde referentiewaarde. De interpretatie gebeurt altijd binnen klinische context. Veel specialisten hanteren grenzen die rekening houden met leeftijd en menopauze status.
Wat gebeurt er tijdens suppletie?
Wanneer suppletie nodig blijkt, wordt uitsluitend een lage fysiologische dosis gebruikt.
Meest gebruikte vorm
- Transdermale gel of crème in microdosering
Deze methode bootst het natuurlijke patroon beter na en voorkomt hoge pieken.
Wat vrouwen vaak ervaren
- toename in libido en responsiviteit
- meer energie en mentale helderheid
- betere sportresultaten
- stabieler humeur
Deze effecten treden meestal binnen 6–12 weken op. Een nauwkeurige follow-up is noodzakelijk om dosering te optimaliseren en bijwerkingen te voorkomen.
Mogelijke bijwerkingen
Bij te hoge dosering of gevoelige respons kunnen klachten ontstaan zoals:
- acne
- lichte toename van gezichtshaartjes
- stemverandering (zelden, maar irreversibel)
- stemmingsschommelingen
- veranderingen in cholesterol
Met correcte microdosering komen ernstige bijwerkingen zeer weinig voor.
De rol van leefstijl: fundament vóór suppletie
Onderzoek toont dat testosteron respons deels afhankelijk is van leefstijl. Vrouwen met een tekort kunnen merkbaar profiteren van:
1. Krachttraining
Het verhoogt spiermassa, verbetert insulinegevoeligheid en optimaliseert de hormonale balans.
2. Eiwitrijke voeding
Ondersteunt zowel spieropbouw als hormonale productie.
3. Stressreductie
Chronisch verhoogd cortisol onderdrukt testosteron synthese in de bijnieren.
4. Gezond vetpercentage
Zowel te laag als te hoog vetpercentage kan testosteron negatief beïnvloeden.
Suppletie werkt dus het best wanneer het lichaam een solide basis heeft.
Reflectie: luisteren naar subtiele signalen
Veel vrouwen leven lange tijd met een energie- of libidotekort zonder te beseffen dat een eenvoudig te behandelen hormonale component meespeelt. Testosteron is geen wondermiddel – maar het is wél een hormoon dat een groot verschil kan maken wanneer het ontbreekt. Het herkennen van de juiste signalen, in combinatie met zorgvuldig onderzoek, opent de deur naar een vitaler dagelijks leven.
Reflectievraag: welke veranderingen in je energie, motivatie of lichamelijke kracht vallen de laatste tijd op, en wat vertellen deze signalen je over je hormonale gezondheid?
Ondersteun je lichaam bewust – ontdek de supplementen op onlinedrogist.nl
Wetenschappelijke bron
● Davis, S. R., Baber, R., Panay, N., et al. (2019). Global Consensus Position Statement on the Use of Testosterone Therapy for Women. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 104(10), 4660–4666.
Deze publicatie vormt de internationale medische richtlijn voor testosterontherapie bij vrouwen.
