Red en Blue Ocean strategie: concurreer minder, creëer meer

Wat is het Red en Blue Ocean principe?

De termen Red Ocean en Blue Ocean zijn afkomstig uit de strategie theorie van W. Chan Kim en Renée Mauborgne. Ze publiceerden in 2005 het baanbrekende boek Blue Ocean Strategy, waarin ze bedrijven aansporen om concurrentie te vermijden en in plaats daarvan nieuwe markten te creëren.

Red Oceans staan symbool voor verzadigde markten vol concurrentie. Bedrijven vechten om marktaandeel, wat leidt tot prijsdruk, marges die onder druk staan en een eindeloze race naar de bodem. Het bloed van deze ‘strijd’ kleurt de oceaan rood.

Blue Oceans daarentegen vertegenwoordigen onontgonnen markten. Hier is weinig tot geen concurrentie, omdat bedrijven innovatieve waardeproposities creëren die volledig nieuwe klantbehoeften vervullen of bestaande markten radicaal herdefiniëren.

Verschil tussen Red en Blue Ocean strategie

Red Ocean strategie

• Concurreren in bestaande markten
• De concurrentie verslaan
• De bestaande vraag benutten
• Waarde en kosten uitbalanceren
• Differentiatie óf lage kosten

Blue Ocean strategie

• Nieuwe markten creëren
• Concurrentie irrelevant maken
• Nieuwe vraag genereren
• Waarde-innovatie combineren
• Differentiatie én lage kosten

Hoe herken je een Red Ocean?

Een Red Ocean ontstaat wanneer:

• Er veel spelers zijn met vergelijkbare producten of diensten
• Prijzen sterk onder druk staan
• Klanten weinig onderscheid zien tussen aanbieders
• Groeikansen vooral komen door het afsnoepen van marktaandeel
• Innovatie vooral incrementeel is (kleine verbeteringen)

Voorbeelden van Red Oceans:

• De luchtvaartsector (bijv. prijsvechters zoals Ryanair)
• Supermarkten in stedelijke gebieden
• De telecomindustrie

Hoe creëer je een Blue Ocean?

Een Blue Ocean ontstaat wanneer je waarde-innovatie toepast. Dit betekent dat je niet alleen innoveert omwille van de technologie, maar om nieuwe waarde te creëren voor de klant én het bedrijf.

Belangrijke stappen om een Blue Ocean te creëren:

1. Herdefinieer de marktgrenzen

Vraag jezelf af:

• Welke aannames maken wij over wat klanten willen?
• Wat zou er gebeuren als we die aannames loslaten?

2. Focus op het grotere geheel

Veel bedrijven optimaliseren details. Een Blue Ocean-strategie kijkt naar het grotere plaatje: wie zijn niet-klanten en waarom?

3. Kijk naar niet-klanten

Niet-klanten zijn vaak de sleutel tot nieuwe marktruimte. Vraag:

• Waarom kopen zij (nog) niet?
• Welke barrières houden hen tegen?
• Wat zouden we moeten veranderen om hen wél te bereiken?

4. Bouw waarde-innovatie

Combineer:

• Wat voegt echt waarde toe voor de klant?
• Wat kunnen we weglaten of vereenvoudigen?
• Hoe kunnen we tegelijkertijd de kosten verlagen?

Tools uit de Blue Ocean Strategy

Strategiecanvas

Een visueel hulpmiddel waarmee je de waardepropositie van jouw bedrijf vergelijkt met die van concurrenten. Hierdoor zie je direct op welke punten je kunt innoveren of elimineren.

Elimineren–Verminderen–Verhogen–Creëren-grid (VVK-grid)

Een praktisch model om bestaande aannames te doorbreken:

Voorbeelden van succesvolle Blue Oceans

Cirque du Soleil

Deze Canadese onderneming combineerde elementen van het circus en het theater. Ze elimineren dure dierenshows en richtten zich op een volwassen publiek. Hierdoor creëerden ze een compleet nieuwe entertainmentvorm.

Airbnb

Airbnb zag dat er miljoenen leegstaande woonruimtes waren. In plaats van te concurreren met hotels, boden zij particulieren een platform aan om hun woning tijdelijk te verhuren. Het resultaat: een wereldwijde Blue Ocean.

Tesla

Tesla bracht innovatie op het snijvlak van technologie, duurzaamheid en luxe. In plaats van te concurreren met traditionele autofabrikanten, creëerden ze een nieuwe norm in elektrisch rijden.

Waarom Blue Oceans duurzaam zijn

Hoewel Blue Oceans op termijn ook concurrerend kunnen worden, bieden ze in de beginfase aanzienlijke voordelen:

• Minder prijsoorlog
• Hogere marges
• Snellere merkopbouw
• Loyalere klanten
• Innovatiecultuur binnen het bedrijf

Valkuilen bij Blue Ocean strategie

Hoewel de Blue Ocean strategie aantrekkelijk klinkt, zijn er ook valkuilen:

• Te veel focus op innovatie zonder marktbehoefte
• Onderschatting van implementatiekosten
• Verlies van focus op bestaande klanten
• Te weinig testing of validatie van het idee

Wanneer is een Blue Ocean strategie geschikt?

Een Blue Ocean aanpak is bijzonder geschikt voor:

• Start-ups die een unieke marktpositie willen innemen
• MKB’ers die zich willen onderscheiden in een verzadigde markt
• Grote bedrijven die zoeken naar duurzame groei
• Innovatieve teams of afdelingen met ruimte voor experiment

Tot slot

Het Red en Blue Ocean principe leert ons dat concurreren niet de enige weg naar succes is. Door bestaande grenzen los te laten en klantbehoeften op een nieuwe manier te benaderen, kunnen bedrijven markten creëren waarin zij niet hoeven te vechten, maar kunnen floreren.

Boekentip: Blue Ocean Shift – Nieuwe markten ontginnen en innovatie versnellen – Chan Kim, Renée Mauborgne