De waarde van luisteren

De waarde van luisteren

Luisteren, we doen het de hele dag. We praten, we luisteren, we vormen onze mening, we vinden overal iets van. Maar luisteren we echt?

In dit artikel gaan we graag in op de waarde van luisteren. Wat is luisteren, hoe doe je het en met welke intentie doe je het. Lees verder en krijg handvatten om het luisteren gemakkelijker te maken.

Spreken is zilver, zwijgen is goud
Een bekende uitdrukking is: Spreken is zilver, zwijgen is goud. Interessant om eens te kijken waarom zwijgen als goud gezien wordt. Want zwijgen in de betekenis van niet betrokken zijn, je niet gehoord voelen, zwijgen vanuit angst iets te zeggen waarop je ‘afgerekend’ kunt worden klinkt niet als ‘zwijgen is goud’.

In dit spreekwoord betekent zwijgen iets anders. Hier gaat het over dat zwijgen informatie oplevert en je wijzer wordt. Zwijgen zodat je kunt luisteren naar de ander. Zwijgen omdat je gefocust bent op wat de ander zegt. Met een open mind, een open blik echt luisteren naar wat de ander te vertellen heeft. Zonder die persoon daarbij in de rede te vallen. Zonder een oordeel te hebben op wat je hoort. Zelfs zonder te reageren. Want elke reactie roept weer een reactie op bij de spreker.

Luisteren om echt te horen wat de ander zegt is een kunst op zich.

Oefening in luisteren
Ga in drietallen bij elkaar zitten. Dit kunnen bekende mensen zijn, maar ook mensen die je niet kent. De opdracht is dat elk lid van dit groepje gedurende vijf minuten het woord krijgt. In deze vijf minuten gaat degene die de beurt heeft praten. Je kunt vooraf afspreken of je over een bepaald onderwerp gaat praten, maar je kunt het ook vrij laten.

Een mooi onderwerp is, dat degene die de beurt heeft gedurende vijf minuten mag praten over wat haar bezig houdt. De andere twee luisteren. Ze mogen niet reageren, niet verbaal maar ook niet non-verbaal (dus met knikjes, bewegingen, lachen, afkeurend kijken etc.), geen vragen stellen, alleen maar met aandacht luisteren naar wat de ander zegt.

Als er een stilte valt, vul je die als luisteraar niet op. Je blijft stil en met je volledige aandacht bij de persoon die de beurt heeft.

Na vijf minuten hou je een korte stilte, waarna de tweede persoon van het groepje de beurt krijgt. Dit herhaal je tot iedereen aan de beurt is geweest.

Na afloop kun je met elkaar delen wat er gebeurde. Hoe voelde het om alle aandacht te hebben? Was dat prettig, of ongemakkelijk? Hoe was het dat niemand reageerde, of gebeurde dat stiekem toch en wat deed dat met je?

Vond je het als luisteraar gemakkelijk om rustig te luisteren, zonder te mogen reageren? Of was het best pittig, zeker als er stiltes vielen? Had je vragen die je wilde stellen en gingen je gedachten daarnaar uit in plaats van met aandacht te blijven luisteren?

Na het doen van deze oefening zeggen mensen regelmatig dat ze nu al zo’n tijd samenwerken met collega’s maar door deze oefening zoveel onverwachte informatie hadden gekregen over deze collega. En dat in vijf minuten!

Intentie van luisteren
Luisteren met het idee ‘als ik nu doe alsof ik goed luister naar jou, zodat jij daarna goed naar mij moet luisteren, zodat ik je kan overtuigen met mijn mening/gelijk’ lijkt me niet de optimale luisterhouding. Luister je omdat je geïnteresseerd bent in wat de ander zegt, dat je graag nieuwe informatie krijgt, dat je weet dat je eigen kennis beperkt is en de groep samen zoveel meer weet, dan luister je op een heel andere manier.

Ik ga graag uit van het laatste. Naar elkaar luisteren, de verschillende gezichtspunten delen zodat er een rijk pallet aan informatie is en de diverse ‘waarheden’ naast elkaar gehoord worden.

Moet ergens een besluit over genomen worden, dan is het fijn eerst al die verschillende, verrijkende gezichtspunten naast elkaar te zetten om gebruik te maken van alle wijsheid die aanwezig is in een groep. Dit bereik je alleen door met oprechte interesse te luisteren en de bereidheid je eigen gezichtspunt aan te passen of misschien wel compleet te wijzigen.

Gespreksetiquette
Tot slot een aantal spelregels die helpen goed naar elkaar te luisteren; de Gespreksetiquette van de CONSENT-methode®. Wanneer je deze toepast in elk gesprek dat je voert, zul je ontdekken dat er veel beter naar elkaar geluisterd wordt, er veel meer informatie boven tafel komt en ook de meer introverte of verlegen mensen hun steentje zullen bijdragen. Je zult nog versteld staan hoeveel rijker jullie gesprekken worden!

De Gespreksetiquette:
• Iedereen komt aan de beurt
• Val elkaar niet in de rede
• Alleen vragen ter verduidelijking
• Geen discussie
• Ga door met de rondes totdat alles gezegd is
• Luister goed naar elkaar

Klinkt eenvoudig en regelmatig geven mensen aan dat ze zo al werken. Tot we het echt gaan toepassen! Dan wordt zichtbaar dat we denken dat we het doen, maar de praktijk iets anders laat zien;).

Download hier de Gespreksetiquette

Bijdrage: Baudy Wiechers