De relatie tussen emoties en eten – hoe zit dat eigenlijk?

De meeste mensen hebben geleerd dat gezonde voeding gewoon een kwestie is van het eten van de juiste producten. Natuurlijk is het zo dat gezonde voeding bijdraagt aan je gezondheid, maar dat is slecht één kant van het verhaal. Wie we zijn als “eters”, met andere woorden hoe we omgaan met ons eten heeft ook een grote invloed op onze gezondheid.

Van jongs af aan ontwikkelen we als mensen allerlei automatische reacties, gewoontes en patronen. Deze patronen ontwikkel onder invloed van je omgeving. Zo leer je bijvoorbeeld dat een eetmoment een fijn of je onprettig moment op de dag is. Sommige mensen hebben geleerd gevoelens te identificeren en te beheersen of ermee om te gaan. De mate waarin je leert met emoties om te gaan, heeft een grote invloed op het beheersen van je gewicht en eetgedrag. Dat wil zeggen; iemand die niet goed om kan gaan met negatieve emoties, heeft eerder de neiging om aan te komen in gewicht. Waarom dat is, lees je bij tip 1.

Steeds meer wordt aangetoond dat onze lichaam en geest samenwerken. Het hoofd kan niet zonder het lichaam en andersom. Ook is ons systeem continu in beweging, door het aanmaken en afbreken van cellen in al onze lichaamsdelen. Dat betekend dat we elke dag een kleine stukje “vernieuwd” worden. Vooral wanneer je je levensstijl wilt verbeteren is dat geweldig, omdat elke dag weer een nieuwe kans biedt op het verbeteren van oude slechte gewoontes. Je kunt eetpatroon, je manier van eten, en je gezondheid dus dagelijks verbeteren – als je het wilt!

Hier een aantal tips om je levensstijl op een positieve manier te veranderen en een uitleg hoe je emoties van invloed zijn op je eetgedrag.

1. Stress maak je dikker – ontspanning maakt je slanker
Het is fascinerend hoe stress, angst, woede, oordelende gedachten en negatieve “zelfpraat” letterlijk een fysiologische stressreactie in het lichaam kunnen creëren. Hoe meer stress in het lichaam, hoe meer cortisol en insuline er in het lichaam wordt aangemaakt. Deze twee hormonen hebben tegenwoordig het ongewenste effect in het lichaam om voedingsstoffen als vet op te slaan. Hoe meer stress, hoe meer we de neiging hebben om aan te komen en energie te sparen in de vorm van vetopslag.

Wanneer we leren om dieper te ademen en daarmee de stress te verlagen, hoe meer we ontspannen. Dit helpt het lichaam om het metabolisme in ons lichaam te verhogen en vetopslag om te zetten in calorieën. Dit betekend; dat het heel belangrijk is om ontspannen te zijn wanneer je eet, en vooral wanneer je wilt afvallen. Dit toont eigenlijk aan dat een streng dieet gedoemd is te mislukken. Een streng dieet zorgt namelijk voor stress waardoor je lichaam minder snel vet om zal zetten in energie. De tip is: bouw ontspanningsmomenten in de dag met ademhalingsoefeningen zodat je ontspannen eet en wees niet te streng voor jezelf!

2. Geluk is het beste middel voor een goede spijsvertering
Kun je je herinneren wat er gebeurde toen je probeerde te eten terwijl je heel erg gestrest was of wellicht bang? Sommige spreken van een “knoop in de maag”, of “geen hap door de keel kunnen krijgen”, dat is totaal niet gek! Tijdens stress schakelt het lichaam automatisch over op de vecht- of vluchtreactie. Deze oer-eigenschap van het zenuwstelsel is een briljant veiligheidsmechanisme om ons te ondersteunen tijdens levensbedreigende gebeurtenissen. Op het moment dat de stressreactie wordt geactiveerd, gebeurt er iets heel interessants: het spijsverteringsstelsel wordt uitgeschakeld. Het is logisch dat wanneer je (in de oertijd) wegrent van een wild dier, je geen energie wilt verspillen met het verteren van je lunch. Alle metabolische energie van het lichaam is gericht op overleven en op wegrennen. Dus als je onder hoge stress je gezonde salade probeert weg te werken, gegarandeerd dat je lichaam het niet optimaal kan verteren omdat je spijsvertering op slot is gezet. Je lichaam denkt dat het moet wegrennen voor gevaar. Het is dus fijn om jezelf eerst tot rust te laten komen voordat je begint aan je maaltijd. Bijvoorbeeld door eerst een stukje te lopen, rustig te gaan zitten aan de eettafel en even je mobiel of laptop uit de buurt te houden.

3. Teveel eten – wilskracht is vaak niet het probleem
Wanneer iemand teveel eet, dan denkt men vaak dat het degene ontbreekt aan wilskracht. “Als ik genoeg wilskracht zou hebben, dan kon ik mijn eetlust wel beheersen en zal ik WEL afvallen.” Wel, hier is het goede nieuws – je hebt genoeg wilskracht, dat is niet het probleem! Wel is het zo dat mensen vaak een “aandachtstekort” hebben. Dat wil zeggen, dat ze naast eten andere dingen doen, bijvoorbeeld: lezen, tv-kijk, appen, social media. Het maakt dat je niet bewust met eten bezig bent. Daardoor raken je hersenen in de war en kunnen ze niet goed registreren dat je met een maaltijd bezig bent. Ze kunnen daardoor ook niet goed aanvoelen wanneer je genoeg hebt gehad. Neem je dus voor om alleen met eten bezig te zijn wanneer je een maaltijd nuttigt, zo kun je drastisch je voedselinname verminderen.

4. Zorg dat je genoeg plezier hebt!
Plezier tijden het eten niet belangrijk? Think again! Sinds de oertijd zijn we geprogrammeerd om te zoeken naar voldoening, vreugde, plezier of een heerlijke maaltijd geeft ons een goed gevoel. Dat is niet alleen in mensen zo, maar ook dieren zijn op zoek naar voldoening in eten. Het verschil tussen mensen en dieren is: een dier is met volle aandacht bezig met het eten wat hij gaat zoeken, eten en daarna verteren. Door de volle aandacht kan het dier ook stofje aanmaken die ervoor zorgen dat het zich “voldaan” voelt.

Mensen zijn vaak met minder aandacht aan het eten. Welnu, als je eet en geen aandacht besteedt, zullen de hersenen je ertoe brengen om meer plezier te zoeken door te veel te eten. Wat nog erger is, als je gestrest bent tijdens het eten, maakt het teveel aan cortisol in je systeem je ook nog eens ongevoelig voor genot – dus ben je geneigd meer voedsel te eten om het genot te ervaren. De tip is: als je meer eetplezier wilt; begin met aandachtig eten en maak het voor jezelf een fijn moment. Kijk of je alle aandacht naar je maaltijd kunt brengen. Begin met rustig ademen, ontspannen zitten, genieten, aandacht schenken aan elke hap of slok die je neemt, en het lichaam zal van nature het genot ervaren dat je zoekt. En het goede nieuws is dat zodra meer plezier hebt in het eten, zal je spijsvertering beter verlopen en heb je dus ook meer aan de voedingstoffen.

5. Denk je dat je nooit eten door emoties?
Mensen, zijn emotionele wezens – complexe, onvoorspelbare, bewust maar soms ook onbewust van wat we doen. We lachen, we huilen, we worden boos, we overwinnen obstakels… Dus hoe kunnen we geen emotionele eters zijn? We houden van het eten, of we kunnen eten haten wanneer we onszelf op dieet zetten. We houden van ons favoriete gerecht of restaurant en geniet van eten en hoe het ons doet voelen.
Het is goed om je te beseffen: – je wordt gestuurd door emoties wanneer je eet of gaat eten. De mate waarin je gestuurd wordt door emoties in eten hangt af of je je bewust bent van deze emoties en of je ermee wilt dealen.

Hier 2 voorbeelden hoe eten wel of niet je eetgedrag beïnvloed:
1. je bent verdrietig, je wilt het verdriet niet voelen want dat vind je vervelend – daardoor krijg je zoete trek en besluit je een chocolade reep op te eten. Je voelt je schuldig en extra verdrietig omdat je geen ”echt gehoor” hebt gegevens aan je emoties.
2. je bent verdrietig, je wilt het verdriet wel erkennen en geeft er aandacht aan – je weet dat je graag even met iemand wilt praten om je hart te luchten. Je voelt je na het gesprek een stuk beter omdat je je verdriet hebt kunnen delen.

Voorbeeld 1 heeft geleerd emoties te onderdrukken met eten terwijl voorbeeld 2 heeft geleerd emoties te erkennen en er mee om te gaan.

Wanneer je emoties te veel de overhand nemen op je eetgedrag, of als je gemoedstoestand door eten wordt beïnvloed, dan is het goed om te kijken naar de onderliggende reden van WAAROM je eet. Elke keer als je wilt gaan eten, vraag jezelf af: ben ik aan het VULLEN (emoties weg-eten) of ben ik mezelf aan het VOEDEN (werkelijke fysieke honger).

6. Verwijder toxische gedachtepatronen over eten
Tenslotte is het goed om na te gaan welke overtuigingen jij over bepaalde voedingsmiddelen hebt, of over eten in het algemeen. Wellicht heb je de overtuiging gekregen dat bijvoorbeeld “vet” een grote boosdoener is. Maar is de overtuiging ook werkelijk waar?

Uiteindelijk heeft ieder mens gezonde vetten nodig en alle voedingsstoffen die ons lichaam in leven houden. Ga jezelf dus vragen stellen bij bepaalde gedachtepatronen – wellicht zijn ze helemaal niet waar en staan ze jou in de weg naar een gezond leven. Wellicht zie je voeding als een grote vijand – maar denk dan eens terug aan punt 2 en alle stress die deze gedachte in jouw lichaam kan veroorzaken. De vraag is eigenlijk: zijn jouw gedachten over eten ook voedend en helpend voor jou en je lichaam?

Er zijn dus meerdere factoren die bijdragen aan je gezondheid. Daarbij zijn emoties van grote invloed op jouw eetgedrag. Wanneer je je bewust wordt van je emoties rondom je eten en eetgedrag kan het bijdragen aan je gezondheid. Onthou, je bent een mens met emoties en deze breng je mee naar elke maaltijd. Hoe meer je je daarvan bewust wordt, hoe meer het plezier terugkomt in je eetmoment zodat je jezelf optimaal kan voeden.

Annelies Pfann
Mindfoodness.nu
BGN Gewichtsconsulent | Mindfulness bij Emotie-Eten

Related Articles