Artrose wordt vaak verwisseld met het woord slijtage. Artrose is geen slijtage, artrose is namelijk een ziekte oftewel een reumatische aandoening. Artrose komt niet alleen voor bij ouderen maar ook bij jongeren. Doordat artrose vaak slijtage genoemd wordt, krijg ik dan ook vaak de vraag in de kliniek hoe het dan kan dat men op jonge leeftijd al slijtage heeft? Ik stel deze vraag dan vaak terug en de redenen die men dan benoemt vind ik intrigerend. Zo dacht een cliënt van 36 jaar dat hij slijtage in zijn rechter knie heeft gekregen omdat hij vaak alleen op zijn rechter been leunt in plaats van op beide benen. Het leek mij daarom geen overbodige luxe om je meer te informeren over de knieartrose.

Van de grote gewrichten komt artrose het meest in de knie voor. Soms is hier een duidelijke oorzaak voor aan te geven: een eerdere ruptuur (scheur) van een meniscus, laesie van het kruisbandcomplex, een traumatische beschadiging van kraakbeen of een standafwijking van het onderste been. In veel gevallen is echter geen oorzaak te achterhalen; dan wordt er gesproken van een primaire knieartrose. Deze knieartrose komt frequent beiderzijds voor. De secundaire vormen van knieartrose zijn duidelijk gerelateerd aan mechanische overbelasting van het kraakbeen. De meniscus draagt bij aan het verdelen van de krachten van het bovenbeen over het onderbeen. Na verwijdering van de meniscus zal de kracht op een kleiner kraakbeenoppervlak worden uitgeoefend, waardoor mechanische overbelasting van het kraakbeen optreedt. het kraakbeen wordt zachter, gaat scheuren en rafels vertonen en wordt minder dik. Daarnaast ontstaan botuitwassen (osteofyten). Dit proces gaat zichzelf versterken, want door het dunner worden van het kraakbeen wordt de gewrichtsspleet (tussen bovenbeen en onderbeen) smaller en kan een X-been of O-been ontstaan. Door deze stand neemt de belasting verder toe en wordt daarmee ook de artrose versterkt.

Een deel heeft overgewicht
De meeste mensen zijn ouder dan 50 jaar, maar zeker bij de secundaire artrose kunnen zij ook veel jonger zijn. Een deel van hen heeft overgewicht of een standafwijking in de vorm van een O-been of X-been. Pijn staat vaak als klacht op de voorgrond. De pijn neemt toe bij gebruik, de loopafstand raakt daardoor beperkt. Na een periode van rust zoals zitten, voelt de knie stijf en pijnlijk aan. De knie kan gezwollen zijn en de patiënt hoort en voelt het gericht kraken. Dit wordt crepitaties genoemd. Is er een forse vochttoename in het kniegewricht, dan is gewoonlijk ook de beweeglijkheid verminderd. De zwelling heeft een geringe relatie met de ernst van de artrose. Er is dikwijls een golvend beloop in de klachten; er zijn klachtenarme en klachtenrijke perioden die beïnvloed worden door intensief gebruik of rust van het gewricht. In klachtenarme perioden is het gewricht weinig dik en niet warm. Behalve door intensief gebruik kan het gewricht ook na een vrij onschuldig trauma veel klachten vertonen, bijvoorbeeld bij een verdraaiing op het strand. De reservecapaciteit is als het ware verloren gegaan, waardoor onevenredig veel klachten ontstaan. Behalve over pijn wordt er ook geklaagd over slotklachten. Bij het bewegen blokkeert het gewricht. Soms wordt dit veroorzaakt door een los stukje kraakbeen of bot. Mensen met knieartrose hebben regelmatig ook klachten van doorzakken, “giving way”. Dit is overigens een vrij algemene klacht bij knie- aandoeningen.

Artrose is niet te genezen
Artrose is niet te genezen, wel kunt u de klachten doen verminderen ook al is dit vaak van korte duur. Een orthopedisch chirurg kan u een geheel of gedeeltelijk nieuwe knie geven, de klachten kunnen dan zeker verdwijnen. Wat u het beste kunt doen bij knieartrose, als de orthopedisch chirurg u nog niet een nieuwe knie adviseert, is uw belasting en belastbaarheid in balans brengen. Uw belastbaarheid van uw knie met artrose is laag, de belasting wat men vaak van de knie vraagt of verwacht is dan ook vaak te hoog. Hierdoor ontstaan er pijnklachten. Door de belasting terug te nemen zult u merken dat u minder pijn heeft. De stijfheid kan net zoals de pijn ook verminderen omdat het gewrichtsvocht kan afnemen maar vaker hoor ik van de cliënten dat de stijfheid wel aanwezig blijft.

Fitness kan de pijn verergeren
Het starten van fitness wordt vaak gedaan om de belastbaarheid van de knie te vergroten, dit werkt vaak averechts en veroorzaakt vaker pijn. Als u fitness doet is het belangrijk dat u de knie isometrisch traint. U kunt dit vragen aan uw fysiotherapeut of aan een fitness instructeur. Het onderhouden van de knie en zijn kracht is efficiënter. In het dagelijks leven wordt de knie ook al belast, denk aan het in en uit de auto stappen, trap lopen, zitten en gaan staan, wandelen etc. De knie wordt constant belast. Mijn advies naast de belasting/belastbaarheid in evenwicht te brengen is eventueel te gaan starten met fietsen en/of zwemmen in plaats van fitness. Zwemmen en dan met name de schoolslag kan voor de knie pijnlijk zijn, de beenslag bij bijvoorbeeld de rug- borstcrawl geeft weinig tot geen provocatie van pijn in de knie. Naast het onderhouden van de belastbaarheid van de knie kan de fysiotherapeut u helpen door middel van tractie te geven aan de knie. Tractie van de knie kan een verlichtend effect geven. Eventueel kan de knie ondersteund worden door MTC taping. U bepaalt ten allen tijde zelf wanneer u “het zat bent” en een nieuwe knie wilt. Mensen met artrose kunnen verschillende pijnbelevingen hebben. Zo kan het namelijk zijn dat op een röntgenfoto een duidelijke vorm van artrose zichtbaar is, maar de cliënt bijna geen pijn of hinder ervaart in het dagelijks leven. Daarentegen kan een andere cliënt erg veel pijn en hinder ervaren in het dagelijks leven terwijl er op de foto weinig artrose zichtbaar is.

Kortom artrose is geen slijtage en jong en oud kunnen er mee in aanraking komen. Hopelijk weet u nu dat er wat opties zijn om de pijn te verlichten, maar genezen lukt ons niet.

Bijdrage: Nathalie Schaafsma
Schaafsma Kliniek voor Diagnostiek en Lijfstijl
Vorig artikelBeschermd: Courgette brood
Volgend artikelSinds 2018 krijgen patiënten met artrose aan heup- kniegewricht de eerste 12 behandelingen vergoed uit de basisverzekering!