De wetenschap achter het blisspoint: waarom we blijven eten
Onze smaakpapillen bepalen niet alleen wat we lekker vinden, maar beïnvloeden ook hoeveel we van iets willen eten. Fabrikanten maken daar slim gebruik van door producten zo te formuleren dat ze onweerstaanbaar zijn. Een cruciaal concept daarbij is het bliss point – het exacte punt waarop een combinatie van ingrediënten maximale aantrekkingskracht heeft. Maar hoe werkt dit fenomeen precies, en waarom is het zo effectief?
Wat is het bliss point?
Het begrip bliss point werd voor het eerst gedefinieerd door psychofysioloog Howard Moskowitz, die onderzoek deed naar de sensorische voorkeuren van consumenten. Het is het ideale niveau van een ingrediënt – meestal suiker, zout of vet – waarbij een product het lekkerst wordt gevonden.
Zodra deze ideale balans is bereikt, ervaart de consument een maximum aan plezier. Voeg je nog meer toe van hetzelfde ingrediënt, dan neemt het genot juist af. Het product wordt te zoet, te zout of te vet. Het is dus een delicaat evenwicht, maar als het goed zit, raken onze hersenen geprikkeld om méér te willen.
Hoe het bliss point wordt bepaald
Wetenschappers en voedingsdeskundigen gebruiken sensorisch onderzoek om het bliss point te bepalen. Daarbij krijgen proefpersonen verschillende versies van een product voorgeschoteld – elk met een iets andere samenstelling. Door te meten welke variant het meest wordt gewaardeerd, kunnen onderzoekers het precieze punt vaststellen waarop de meeste mensen het product het lekkerst vinden.
Bij het ontwikkelen van nieuwe voedingsmiddelen speelt data-analyse een centrale rol. Moskowitz paste bijvoorbeeld conjoint analysis toe om te achterhalen welke combinaties van eigenschappen het aantrekkelijkst zijn. Deze methode wordt inmiddels breed gebruikt in de voedingsindustrie, van frisdranken tot snacks.
Waarom werkt het bliss point zo goed?
Onze hersenen zijn geëvolueerd om energie- en zoutbronnen snel te herkennen en te waarderen. Suiker betekent snelle energie. Vet betekent langdurige verzadiging. Zout is noodzakelijk voor essentiële lichaamsfuncties. Wanneer we eten dat rijk is aan deze stoffen, geeft ons beloningssysteem – vooral de dopaminerge paden – een signaal van plezier en voldoening.
Het bliss point triggert dus een biologische reactie: het maakt ons voedsel zó aantrekkelijk dat we er moeilijk mee kunnen stoppen. Dit verklaart waarom we vaak blijven eten, ook als we eigenlijk al genoeg hebben gehad.
De rol van de voedingsindustrie
Voedselfabrikanten investeren miljoenen in het optimaliseren van recepten op basis van bliss point-onderzoek. Merken als Coca-Cola, Lay’s en Nestlé hebben laboratoria waarin ze het perfecte smaakprofiel ontwikkelen dat de consument telkens opnieuw doet grijpen naar het product.
Zo zijn chips vaak een combinatie van zout, vet en een knapperige textuur – drie elementen die samen een sterke neurologische beloning geven. Ook bij frisdrank wordt het suikergehalte precies afgesteld om een maximale ‘mouthfeel’ en smaakbeleving te creëren, zonder dat het als té zoet wordt ervaren.
Bliss Point en overconsumptie
Hoewel het bliss point zorgt voor een plezierige eetervaring, heeft het ook een keerzijde. Omdat deze producten zó aantrekkelijk zijn, dragen ze bij aan overconsumptie en daarmee aan gezondheidsproblemen zoals obesitas, diabetes type 2 en hart- en vaatziekten.
De term hyper palatable foods wordt vaak gebruikt om voedingsmiddelen te beschrijven die zijn ontworpen met het bliss point als uitgangspunt. Ze bevatten vaak geraffineerde ingrediënten en kunstmatige smaakstoffen die ons natuurlijke verzadigingsgevoel omzeilen.
Kun je jezelf trainen tegen het bliss point?
Ja, in zekere zin wel. Door je bewust te worden van hoe sterk bewerkt voedsel inspeelt op je hersenen, kun je betere keuzes maken. En door minder vaak producten met een geoptimaliseerd bliss point te eten, reset je je smaakvoorkeuren. Pure, natuurlijke voeding smaakt dan weer beter, zonder dat het extreme prikkels nodig heeft.
Ook mindful eten helpt. Door langzamer te kauwen en je bewust te zijn van smaken en texturen, neem je eerder waar wanneer je verzadigd bent. Zo voorkom je dat je blijft dooreten puur omdat het zo goed smaakt.
Blisspoint in andere sectoren
Het concept van een bliss point wordt niet alleen in de voedingsindustrie toegepast. Ook bij parfums, cosmetica, muziek en digitale producten wordt gezocht naar de ideale balans tussen prikkels om het brein zo lang mogelijk tevreden te houden. Denk aan de perfecte hoeveelheid contrast, ritme, geur of effect – net genoeg om plezier te geven, maar zonder snel te vervelen.
De toekomst van het bliss point
Er is een groeiende beweging richting gezondere producten die nog steeds aantrekkelijk zijn. Fabrikanten zoeken naar manieren om het bliss point te behouden terwijl ze suiker, zout of vet reduceren. Dat vraagt om innovatieve ingrediënten, zoals natuurlijke zoetstoffen, umami-versterkers of textuur aanpassingen.
Tegelijkertijd worden consumenten mondiger en bewuster. Transparantie over ingrediënten en voedselmarketing is belangrijker dan ooit. Wie als merk verantwoordelijk wil zijn, zoekt naar een nieuw bliss point: dat van gezondheid én smaak.
Conclusie
Het bliss point is een krachtig instrument dat laat zien hoe onze hersenen reageren op smaak. Het verklaart waarom sommige voedingsmiddelen onweerstaanbaar zijn – en waarom het zo moeilijk is om met mate te eten. Door inzicht te krijgen in deze wetenschap kunnen we bewuster omgaan met wat we eten, en betere keuzes maken voor onze gezondheid.
